FSHF, PËR KË BIEN KËTO KËMBANA?

Është vetëm java e dytë e kampionatit shqiptar dhe takimi AF Elbasani–Vllaznia ishte ndeshja e gjashtë e këtij edicioni. Megjithëse sezoni sapo ka nisur, dhuna u rikthye sërish si një mike e paftuar në futbollin tonë.

Ndeshja në “Elbasan Arena” përfundoi në barazim 1–1, por rezultati kaloi në plan të dytë pas ngjarjeve të rënda që pasuan vërshëllimën përfundimtare.

Presidenti i Vllaznisë, Alban Xhaferi, hyri me forcë në ambientet e dhomave të zhveshjes, ku goditi me grusht asistentin e arbitrit, Ergys Spahiu. Ngjarja u konfirmua zyrtarisht nga Federata Shqiptare e Futbollit.

Pothuajse në të njëjtën kohë, jashtë stadiumit, persona të identifikuar si tifozë të Elbasanit sulmuan futbollistin e Vllaznisë, Esin Hakaj Musta, ish-lojtar i skuadrës vendase.

Brenda ambienteve të stadiumit u godit asistenti i arbitrit. Jashtë tyre u sulmua një futbollist. Dhe e gjithë kjo ndodhi pas një ndeshjeje që, sipas vendimit disiplinor, duhej të zhvillohej pa praninë e spektatorëve.

Ky është realiteti i futbollit shqiptar që në javën e dytë të kampionatit.

Dhuna e Xhaferit është e pajustifikueshme

Alban Xhaferi duhet të mbajë përgjegjësi të plotë për veprimin e tij. Asnjë gabim arbitral, sado i rëndë dhe vendimtar, nuk i jep presidentit të një klubi të drejtën të godasë një gjyqtar.

Xhaferi nuk është thjesht një tifoz i zemëruar. Ai është drejtuesi i një prej klubeve më të mëdha dhe më historike të Shqipërisë. Pozicioni i tij kërkon më shumë përgjegjësi, vetëpërmbajtje dhe respekt ndaj njerëzve dhe institucioneve të futbollit.

Me grushtin ndaj Ergys Spahiut, presidenti i Vllaznisë kaloi vijën që nuk duhet ta kalojë askush në sport: vijën e dhunës fizike.

Prandaj, dënimi është i pashmangshëm dhe pritet të jetë shumë i rëndë. Alban Xhaferi dhe Vllaznia, me shumë mundësi, do të përdoren si shembull për drejtuesit dhe klubet e tjera.

Por drejtësia nuk mund të ndalet vetëm te presidenti i Vllaznisë.

FSHF-ja duhet të hetojë me të njëjtën vendosmëri edhe sulmin ndaj Mustës. Duhet të zbulojë se kush i lejoi persona të ndryshëm të hynin në tribunë, kur ndeshja duhej të luhej pa tifozë. Duhet të përcaktojë se kush ishte përgjegjës për sigurinë dhe përse nuk u parandalua sulmi ndaj futbollistit të Vllaznisë.

Federata ka të drejtë kur deklaron se dhuna ndaj arbitrave është e papranueshme. Por po aq e papranueshme është edhe dhuna ndaj një futbollisti.

Nuk mund të ketë një standard për arbitrat dhe një standard tjetër për lojtarët.

Nëse do të ketë një dënim shembullor për Xhaferin dhe Vllazninë, duhet të ketë përgjegjësi po aq serioze edhe për organizatorët e ndeshjes, strukturat e sigurisë dhe personat që sulmuan Mustën.

Nga sulmi në rrjetet sociale te dhuna fizike

Pas dy golave të anuluar në minutat shtesë, Alban Xhaferi sulmoi ashpër në rrjetet sociale edhe gjyqtarët e VAR-it, Dorjan Maletajn dhe Kreshnik Bajramajn.

Në reagimin e tij, presidenti i Vllaznisë shkroi:

POSTIMI I ALBAN XHAFERIT

Dy gola të anuluar në shtesë.

Dorjan Maletaj dhe Kreshnik Bajramaj, VAR-i, vetëm një pyetje:

Sa gola duhet të shënojë Vllaznia që të quhet një?

Numrat e telefonit po jua kursejmë.

Pamjet flasin vetë.

Problemi nuk është vetëm një ndeshje.

Kur gabimet bëhen standard, problemi quhet sistem.

Ky postim tregon se pakënaqësia e Xhaferit nuk lidhej vetëm me një episod të veçantë. Presidenti i Vllaznisë beson se klubi shkodran po përballet me një problem të vazhdueshëm në arbitrim.

Por fjalia “numrat e telefonit po jua kursejmë” e kalon kufirin e kritikës normale sportive. Ajo mund të perceptohet si presion apo si një kërcënim i tërthortë ndaj arbitrave.

Një president klubi ka të drejtë të kundërshtojë vendimet, të kërkojë pamjet filmike, të ankohet në rrugë institucionale dhe të kërkojë përgjegjësi. Por kritika publike nuk mund të shndërrohet në presion personal ndaj gjyqtarëve dhe, aq më pak, të pasohet nga dhuna fizike.

Pakënaqësia mund ta shpjegojë zemërimin. Nuk mund ta justifikojë kurrë grushtin.

Po arbitrimin, kush do ta gjykojë?

Dhuna e Alban Xhaferit nuk duhet të përdoret për ta larguar vëmendjen nga ajo që ndodhi në fushën e lojës.

Në minutën e 34-t, kur Vllaznia kryesonte 1–0, futbollisti i Elbasanit, Abas, kreu një ndërhyrje shumë të rëndë ndaj Mehmetajt. Sipas klubit shkodran, ndërhyrja meritonte karton të kuq dhe duhej të shqyrtohej seriozisht nga VAR-i.

Më pas erdhën dy episodet që e çuan tensionin në pikën e shpërthimit.

Në minutat 90+2 dhe 90+6, Vllaznisë iu anuluan dy gola për pozicion jashtë loje. Këto vendime shkaktuan protesta të forta nga futbollistët dhe stafi shkodran.

Trajneri Edi Martini hyri në fushë për të festuar dhe bëri dy herë gjestin e VAR-it. Për këtë veprim, të konsideruar provokues, ai u ndëshkua me karton të kuq.

Zëvendëstrajneri Ergi Borshi e cilësoi atë që ndodhi si një “masakër” dhe një “padrejtësi në kurriz të lojtarëve të Vllaznisë”.

Pavarësisht gjuhës së ashpër dhe reagimeve që kaluan çdo kufi, pyetja sportive mbetet: a ishin të rregullt dy golat e Vllaznisë?

Pamjet e transmetimit nuk japin një përgjigje bindëse. Ato janë të pakta, këndet e filmimit janë të papërshtatshme dhe cilësia e tyre nuk lejon një analizë përfundimtare.

Kampionati shqiptar pretendon se përdor VAR-in, por ndeshjet vazhdojnë të transmetohen vetëm me katër apo pesë kamera. Në kampionatet serioze, një pozicion jashtë loje që vendos rezultatin analizohet nga disa kënde, me vijat përkatëse dhe me momentin e saktë të pasimit. Në Shqipëri, publikut i komunikohet vetëm vendimi dhe më pas i kërkohet ta besojë atë.

Unë mendoj se arbitrat gabuan dhe se Vllaznisë iu mohua një fitore e mundshme në “Elbasan Arena”.

Por edhe ata që mendojnë ndryshe duhet të pranojnë se pamjet e ofruara nuk mjaftojnë për ta mbyllur përfundimisht debatin.

Nëse dy golat janë anuluar drejt, FSHF-ja duhet të publikojë pamjet që e provojnë këtë. Nëse teknologjia dhe numri i kamerave nuk mundësojnë një provë të qartë, atëherë Federata duhet të pranojë se VAR-i shqiptar nuk ofron standardin që pretendon.

VAR-i duhet të sjellë drejtësi dhe transparencë, jo të prodhojë edhe më shumë dyshime.

Mllefi i Vllaznisë nuk lindi në Elbasan

Shpërthimi i Vllaznisë nuk lindi vetëm nga dy golat e anuluar në “Elbasan Arena”. Klubi shkodran ka mbartur pakënaqësi dhe mllef edhe nga sezoni i kaluar, për shkak të vendimeve të kontestuara dhe bindjes se nuk po trajtohet me të njëjtin standard si kundërshtarët.

Kjo klimë nuk e justifikon në asnjë mënyrë dhunën e presidentit. Megjithatë, ajo tregon se marrëdhënia ndërmjet Vllaznisë, arbitrave dhe Federatës ka hyrë prej kohësh në një zonë të rrezikshme.

Kur një klub mendon vazhdimisht se po dëmtohet, kur arbitrat gabojnë pa dhënë shpjegime publike, kur VAR-i nuk sjell transparencën e premtuar dhe kur institucionet përgjigjen vetëm me deklarata, tensioni fillon të grumbullohet.

Në Elbasan, ai tension shpërtheu në mënyrën më të shëmtuar.

Për dhunën është përgjegjës personi që goditi. Por për klimën që e ka çuar futbollin shqiptar drejt një shpërthimi të tillë, përgjegjësi ka edhe sistemi.

FSHF-ja ka edhe ligjin, edhe shkopin

FSHF-ja dhe Vllaznia reaguan me deklarata të ndërsjella. Federata dënoi dhunën dhe identifikoi publikisht Alban Xhaferin si autorin e saj. Vllaznia, ndërkohë, kundërshtoi faktin që FSHF-ja e paraqiti përgjegjësinë si të përcaktuar, përpara se organet disiplinore të administronin provat dhe të merrnin vendimin përkatës.

Këtu lind edhe një problem institucional.

Si mund të garantohet plotësisht pavarësia e organit disiplinor, kur institucioni të cilit ai i përket ka përcaktuar publikisht autorin dhe përgjegjësinë përpara përfundimit të procesit?

FSHF-ja kishte detyrimin ta dënonte menjëherë dhunën. Por ajo duhej të ruante njëkohësisht gjuhën institucionale, procesin e rregullt dhe të drejtën e palëve për t’u dëgjuar.

Në këtë përplasje, fituesi dihet që më parë: do të jetë Federata.

FSHF-ja ka rregulloret, organet disiplinore dhe fuqinë për të vendosur dënimet. Si në shprehjen e njohur, ajo është edhe ligji, edhe Maliqi: ka edhe ligjin, edhe shkopin në dorë.

Vllaznia do të dënohet. Alban Xhaferi do të dënohet rëndë dhe me të drejtë.

Por kush do të mbajë përgjegjësi nëse arbitrat kanë gabuar?

Kush përgjigjet për një sistem transmetimi që nuk ofron pamje të qarta? Kush përgjigjet për praninë e personave të paautorizuar në një ndeshje pa spektatorë? Kush mban përgjegjësi për dështimin e sigurisë dhe sulmin ndaj Mustës?

Federata nuk mund të jetë vetëm institucioni që dënon. Ajo duhet të jetë edhe institucioni që jep llogari.

FSHF-ja ka detyrimin t’i mbrojë arbitrat, por njëkohësisht duhet të garantojë edhe cilësinë dhe përgjegjshmërinë e tyre. Duhet të mbrojë klubet, futbollistët, investimet dhe integritetin e garës. Nuk mund të kërkojë vetëm qetësi dhe bindje, pa ofruar drejtësi dhe transparencë.

Për kë bien këto këmbana?

Këmbanat nuk bien vetëm për Alban Xhaferin dhe Vllazninë. Ato bien për të gjithë sistemin e futbollit shqiptar.

Bien për drejtuesit që humbasin kontrollin dhe përdorin dhunën.

Bien për tifozët që sulmojnë një futbollist.

Bien për organizatorët që nuk garantojnë sigurinë në një ndeshje pa publik.

Bien për arbitrat që, me vendimet e tyre, mund të hedhin në erë punën dhe djersën e një skuadre.

Bien për transmetuesit që nuk ofrojnë pamjet e nevojshme për një kampionat që pretendon se përdor VAR-in.

Dhe, mbi të gjitha, bien për FSHF-në, e cila nuk mund ta zgjidhë këtë krizë vetëm duke dënuar Vllazninë.

Alban Xhaferi duhet të mbajë përgjegjësi për grushtin ndaj Ergys Spahiut. Personat që sulmuan Mustën duhet të identifikohen dhe të dënohen. Organizatorët duhet të përgjigjen për dështimin e sigurisë, ndërsa FSHF-ja duhet të shpjegojë me transparencë vendimet e arbitrimit.

Vllaznia mund të ketë humbur dy pikë për shkak të gjyqtarëve. Por me dhunën e presidentit të saj humbi edhe dinjitetin institucional dhe e dobësoi kauzën e vet.

Edhe FSHF-ja humbi diçka: besimin e publikut.

Dhuna duhet dënuar pa asnjë tolerancë. Por, nëse dënohet vetëm personi që goditi dhe nuk hetohet sistemi që prodhoi këtë shpërthim, futbolli shqiptar nuk do ta ketë zgjidhur problemin.

Do ta ketë shtyrë vetëm deri tek incidenti i radhës.