Ilir Lame për natën e Lisbonës: “Gjyqtari të linte përshtypjen se ishte i dehur”

Më 16 shtator 1987, Partizani zbriti në fushën e Estádio da Luz për t’u përballur me Benficën në raundin e parë të Kupës së Kampionëve. Ndeshja përfundoi 4–0 për portugezët, por rezultati është vetëm një pjesë e historisë. Katër futbollistë të Partizanit u përjashtuan, skuadra e mbylli takimin me shtatë lojtarë dhe ndeshja e kthimit në Tiranë nuk u zhvillua. Për shumë prej atyre që ishin në fushë, pasojat vazhduan gjatë pas kthimit në Shqipëri. Vite më vonë, ish-mesfushori Ilir Lame e kujtoi atë mbrëmje me zemërim ndaj gjykimit dhe hidhërim për mënyrën si u trajtua ekipi në atdhe. Duke folur për arbitrin, ai tha se veprimet e tij të linin përshtypjen se “ose ishte i paguar me para nga portugezët, ose ishte i dehur”. Kjo është akuza dhe përshtypja e Lames, jo një fakt i provuar për arbitrin. Portieri i Partizanit në atë ndeshje ishte Perlat Musta. Një brez kampion përballë Benficës Partizani kishte fituar kampionatin shqiptar të sezonit 1986–87 dhe udhëtoi drejt Lisbonës me ambicien për ta mbajtur të hapur kualifikimin deri në ndeshjen e kthimit. Sipas Lames, ekipi i drejtuar nga Neptun Bajko shpresonte të merrte një barazim ose, të paktën, një rezultat të ngushtë që mund të përmbysej në Tiranë. Ai kujton një skuadër që ishte përgatitur së bashku dhe besonte te mundësitë e saj, ndonëse përballë kishte një prej emrave më të mëdhenj të futbollit europian. Benfica do të arrinte deri në finalen e Kupës së Kampionëve atë sezon, ku u mund nga PSV pas goditjeve të penalltive. Për Partizanin, pra, shorti kishte sjellë një kundërshtar të jashtëzakonshëm. Por në kujtesën e lojtarëve shqiptarë, përballja nuk mbeti thjesht historia e një diference në cilësi mes dy skuadrave. Pjesa e parë u mbyll 1–0 për vendasit, pas një autogoli të Partizanit. Burimet e mëvonshme nuk përputhen plotësisht për autorin dhe minutën e atij goli. Lame kujton se Partizani pati mundësi për të shënuar përpara se ndeshja të merrte drejtim tjetër. Ajo që nuk vihet në dyshim është se pjesa e dytë u shndërrua në një krizë disiplinore të pazakontë për një ndeshje europiane. Memorie.al Përjashtimi i Mustës dhe shpërthimi në fushë Në qendër të rrëfimeve të lojtarëve është një përplasje mes portierit Perlat Musta dhe sulmuesit të Benficës Rui Águas. Musta ka treguar më vonë se ndërhyri për të zotëruar topin dhe se vendimet që pasuan e lanë të habitur. Në kujtesën e tij, arbitri i dha dy kartonë të verdhë brenda një kohe shumë të shkurtër. Lame, nga ana tjetër, e përshkruan episodin si çastin kur pakënaqësia e mbledhur ndaj gjykimit doli jashtë kontrollit. Këto janë dëshmi personale, të dhëna shumë vite pas ndeshjes, dhe hollësitë e tyre nuk përputhen në çdo pikë. Sport Një raport i kohës i agjencisë EFE, i botuar në shtypin spanjoll, jep një pamje më të ashpër të sjelljes së Partizanit: ai përshkruan përjashtimet e Mustës dhe Niko Frashërit pas incidenteve me kundërshtarët, si dhe veprime të mëvonshme të lojtarëve ndaj arbitrit. Në të njëjtën kohë, raporti përcjell edhe kritika të shtypit portugez për gjyqtarin, i cili, sipas tyre, humbi kontrollin e ndeshjes dhe bëri gabime. Kjo nuk vërteton pretendimin e Lames se arbitri ishte i dehur apo i korruptuar; tregon se gjykimi i asaj nate u vu në diskutim edhe jashtë kampit shqiptar. EL PAÍS Arbitri ishte spanjolli José Donato Pes Pérez. Emri Emilio Soriano Aladrén, që shfaqet në disa rrëfime të qarkulluara për këtë ndeshje, është një ngatërrim. Edhe listat e lojtarëve të përjashtuar ndryshojnë ndërmjet disa burimeve të mëvonshme. Faktet e qëndrueshme janë numri i kartonëve të kuq — katër — dhe fakti që Partizani mbeti me shtatë lojtarë në fushë. DFB data center Lame kujton se, pas largimit të Mustës, Genc Tomorri mori vendin në portë. Ndërkohë Benfica e zgjeroi epërsinë: Carlos Mozer shënoi një gol dhe Rui Águas dy të tjerë. Për Partizanin, fundi i takimit nuk ishte më vetëm përpjekje për të ruajtur një rezultat të kthyeshëm. Ishte përpjekje për ta mbyllur ndeshjen mes tensionit, përjashtimeve dhe epërsisë numerike të vendasve. Memorie.al Nga Lisbona në Tiranë: një dënim tjetër për lojtarët Rezultati 4–0 nuk u pasua nga një mundësi për revansh. Partizani u përjashtua nga kompeticioni dhe ndeshja e kthimit iu dha Benficës 3–0 në tavolinë. Në regjistrin e përballjes, kjo e çoi rezultatin e përgjithshëm në 7–0, ndonëse në Tiranë nuk u luajt asnjë minutë. UEFA.com Por për Lamen, goditja më e rëndë erdhi pas kthimit. Ai ka rrëfyer se gjatë udhëtimit drejt Shqipërisë drejtuesit e ekipit shfaqën mirëkuptim për reagimin e futbollistëve ndaj asaj që e konsideronin provokim nga arbitri. Në Tiranë, sipas tij, qëndrimi ndryshoi: ndeshja iu nënshtrua analizave politike dhe lojtarët u fajësuan se kishin dëmtuar figurën e vendit. Lame e përshkroi takimin si fundin tragjik të një cikli të bukur për atë brez të Partizanit. Memorie.al Edhe ish-trajneri Neptun Bajko ka folur për mungesën e mbështetjes që skuadra ndjeu pas ndeshjes dhe për masat e marra ndaj lojtarëve në Shqipëri. Rrëfimi i tij, megjithatë, përfshin edhe pranimin se një futbollist i Partizanit hodhi një copë akulli në drejtim të arbitrit. Kjo është një kujtesë se zhgënjimi për vendimet e gjyqtarit dhe përgjegjësia për veprimet në fushë janë dy pjesë të së njëjtës histori, të cilat duhen shqyrtuar veçmas. Dëshmitë e mëvonshme përmendin pezullime të gjata në Europë dhe dënime brenda vendit, por ndryshojnë për kohëzgjatjen e saktë të disa masave. Pa vendimin e plotë disiplinor të kohës përpara, këto shifra duhen trajtuar si pjesë e kujtimeve të pjesëmarrësve, jo si një listë përfundimtare dënimesh. Çfarë mbeti nga ajo natë? Benfica vazhdoi rrugën deri në finalen europiane. Partizanit i mbeti një prej ndeshjeve më të dhimbshme të historisë së tij: një humbje e rëndë, katër kartonë të kuq, eliminimi pa luajtur takimin e kthimit dhe një valë ndëshkimesh e kritikash pas kthimit në një Shqipëri ende nën regjimin komunist. Për Ilir Lamen, kujtimi i Lisbonës mbetet i lidhur me bindjen se Partizani u gjykua padrejtësisht dhe më pas u la i vetëm nga drejtuesit e vet. Raportimet bashkëkohore dëshmojnë edhe sjellje të rënda të lojtarëve shqiptarë. Të lexuara së bashku, këto burime nuk japin një histori të thjeshtë me një fajtor të vetëm. Ato tregojnë si një ndeshje futbolli u kthye, brenda pak minutash, në një krizë që ndryshoi fatin europian të një brezi kampionësh.